Inauguracja obchodów 100-lecia Sejmu Ustawodawczego

Inauguracja obchodów 100-lecia Sejmu Ustawodawczego

Odegraniem Hymnu Państwowego rozpoczęła się 8 lutego 2019 r. w Sali Kolumnowej Sejmu konferencja naukowa „Fundamenty Niepodległej. Sejm Ustawodawczy (1919–1922)”, inaugurująca uroczyste obchody 100-lecia pierwszego parlamentu niepodległej II Rzeczypospolitej, zorganizowana przez Kancelarie Sejmu i Senatu, wspólnie z Parlamentarnym Zespołem Miłośników Historii oraz Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Przed rozpoczęciem spotkania jego uczestnicy uczcili minutą ciszy pamięć Jana Olszewskiego, wybitnego opozycjonisty w czasach PRL-u, obrońcy w procesach politycznych, premiera w latach 1991–92, który zmarł 8 lutego w wieku 88 lat. Jak podkreślił marszałek Stanisław Karczewski, cechowała go ogromna odwaga, patriotyzm i uczciwość, a swoje życie poświęcił dla Polski. „Odszedł od nas wielki człowiek (…), człowiek niezwykłego serca, obrońca w tym czasie, kiedy trudno było o odważnych ludzi” – powiedział. Przypomniał, że Jan Olszewski bronił m.in. Jacka Kuronia, Adama Michnika i Zbigniewa Romaszewskiego.

Konferencję poświęconą Sejmowi Ustawodawczemu otworzyli marszałkowie Sejmu i Senatu Marek Kuchciński i Stanisław Karczewski. Zdaniem marszałka Marka Kuchcińskiego pierwszy parlament II RP stworzył fundamenty nowoczesnej polskiej demokracji, a także zmienił status społeczny obywateli. W jego ocenie 100-lecie Sejmu Ustawodawczego jest okazją do podkreślenia tego przełomowego etapu w wielowiekowej historii polskiego parlamentaryzmu, a także do przypomnienia zasług ówczesnych parlamentarzystów. Jak wskazał, zwołanie pierwszego posiedzenia Izby uznano za urzeczywistnienie podmiotowości narodu i ostateczny symbol odzyskania niepodległości Polski. Marszałek zaznaczył, że Izba nawiązywała do wielkiej tradycji I RP, a jednocześnie kształtowała nowe obyczaje parlamentarne.

Zwracając się do uczestników konferencji, marszałek Stanisław Karczewski wyraził ogromne zadowolenie z powodu udziału w niej wielu młodych ludzi, którzy będą mogli wsłuchać się w słowa wybitnych historyków poświęcone kształtowaniu się polskiej demokracji po latach zaborów. Jak zaznaczył, sam nie jest historykiem, nie będzie więc wyręczał naukowców w przypominaniu faktów, a odwoła się do emocji, które towarzyszyły tamtym wyborom, podobnie jak towarzyszą i nam. Zdaniem marszałka Senatu najlepszym dowodem na to, jak bardzo Polacy cieszyli się z odzyskania niepodległości, była 75-procentowa frekwencja wyborcza, na niektórych obszarach sięgająca nawet 95%. W jego ocenie była ona wyrazem radości z faktu, że to polski parlament będzie decydował o ich sprawach, budował ich przyszłość. Marszałek Stanisław Karczewski przytoczył słowa Józefa Piłsudskiego, który w swoim przemówieniu inaugurującym obrady Sejmu Ustawodawczego, 10 lutego 1919 r., powiedział: „Półtora wieku marzeń o wolnej Polsce czekało swego ziszczenia w obecnej chwili. Dzisiaj mamy wielkie święto narodu, święto radości po długiej, ciężkiej nocy cierpień. W tej godzinie wielkiego serc polskich bicia czuję się szczęśliwym, że przypadł mi zaszczyt otwierać Sejm polski, który znowu będzie domu swego ojczystego jedynym panem i gospodarzem”. Józef Piłsudski wspomniał też o najważniejszych zadaniach nowo wybranego Sejmu: „Obdarzeni dziś zaufaniem narodu, dać mu macie podstawy dla jego niepodległego życia w postaci prawa konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej. Na tej podstawie utworzycie rząd, oparty o prawa, przez wybrańców narodu ustanowione. Prawa przez was uchwalone, będą początkiem nowego życia wolnej i zjednoczonej Ojczyzny”.

„Demokracja w I RP była czymś wyjątkowym, unikatowym na tamte czasy. Parlamentaryzm II RP nie miał szansy rozwinąć skrzydeł z różnych względów, ale demokracja dla Polski zawsze była obietnicą nowoczesności, równości, wolności i ta obietnica jest z nami cały czas, do dzisiaj” – mówił do uczestników konferencji premier Mateusz Morawiecki. Jak dodał, wolność i solidarność najlepiej wyrażało „ustanowienie już od pierwszego Sejmu biernego i czynnego prawa wyborczego dla kobiet”, którego nie miały w tamtych czasach tak znane z parlamentaryzmu państwa jak Wielka Brytania, Francja czy Włochy. Zdaniem premiera możemy się szczycić, że w Sejmie Ustawodawczym zasiadało 9 kobiet, a w kolejnym było ich już 15. „To naprawdę był ewenement na skalę europejską” – zaznaczył. Premier przypomniał ponadto, że głównym celem Sejmu Ustawodawczego było scalenie ziem polskich. „Możemy zapytać, co jest celem dzisiejszego Sejmu. Myślę, że już na szczęście nie scalanie terytoriów, ale naszym celem na pewno – i moim marzeniem – jest nadal scalanie Polski, budowa jednej RP, która w sprawach fundamentalnych myśli o swojej racji stanu w sposób solidarny, wspólnotowy” – zaznaczył premier Mateusz Morawiecki.

Do uczestników konferencji prezydent Andrzej Duda skierował list, który odczytała szefowa jego kancelarii Halina Szymańska. Jak napisał m.in., zwołanie Sejmu Ustawodawczego było jednym z pierwszych aktów w dziele odbudowy wolnej Polski. W jego ocenie pierwszy Sejm odrodzonego po latach zaborów kraju był wzorem mądrego sprawowania władzy. Prezydent Andrzeja Duda przypomniał, że wybory do tej Izby odbyły się już 26 stycznia 1919 r., kiedy wojsko polskie walczyło o Lwów i Wielkopolskę, a ostateczny kształt granic państwowych wciąż jeszcze nie był znany. W ocenie prezydenta powołany w nich Sejm Ustawodawczy położył fundamenty ustrojowe odrodzonej ojczyzny, przyjął szereg ustaw związanych zarówno z sytuacją trwającego wówczas wysiłku obrony zbrojnej Polski, jak i określających system oświaty i opieki społecznej nowego państwa. Najważniejszym dziełem Sejmu Ustawodawczego, zdaniem prezydenta Andrzeja Dudy, było wypracowanie w ciągu 2 lat projektu i uchwalenie 17 marca 1921 r. konstytucji, pierwszej nowoczesnej ustawy zasadniczej suwerennej II RP.

Podczas konferencji odbędą się 4 sesje poświęcone m.in. znaczeniu Sejmu Ustawodawczego, kampanii wyborczej i ukształtowaniu tej Izby, toczonym w niej sporom politycznym i dorobkowi państwowotwórczemu. Podczas ostatniej sesji zostaną przypomniane sylwetki wybranych posłów Sejmu Ustawodawczego.W spotkaniu biorą udział naukowcy z uczelni w całym kraju.

Wydarzeniu towarzyszy wystawa „Dobro Rzeczypospolitej Najwyższym Prawem”, poświęcona dorobkowi Sejmu Ustawodawczego, prezentowana w holu głównym Sejmu. Tytuł ekspozycji nawiązuje do przypisywanej Cyceronowi dewizy umieszczonej w sali obrad Sejmu Ustawodawczego. Na wystawę składa się ponad 300 eksponatów pochodzących ze zbiorów Biblioteki Sejmowej, m.in. plakaty, afisze, ulotki, fotografie, portrety posłów, a także stenogramy z obrad czy interpelacje poselskich. Przypominają one atmosferę kampanii wyborczej do Sejmu Ustawodawczego, przebieg posiedzenia inauguracyjnego, a także najważniejsze dokonania legislacyjne Izby. Wystawa przypomina również sylwetki wybranych posłów i ojców polskiej niepodległości, ukazuje rolę Sejmu w kształtowaniu polskiej państwowości w pierwszych latach II RP. Był to m.in. czas walk o granice, powstań śląskich, wojny polsko-bolszewickiej, ujednolicania prawa po okresie zaborów.

100 lat temu, 10 lutego 1919 r., w gmachu byłego Instytutu Aleksandryjsko-Maryjskiego Wychowania Panien przy ul. Wiejskiej w Warszawie – w miejscu, gdzie dziś znajduje się kompleks budynków parlamentarnych – odbyło się inauguracyjne posiedzenie Sejmu Ustawodawczego, wyłonionego w wyborach 26 stycznia 1919 r. Był to jedyny jednoizbowy parlament II RP, którego marszałkiem został Wojciech Trąmpczyński, polityk wielkopolski związany z endecją. W 1922 r. został on pierwszym marszałkiem odrodzonego po latach zaborów Senatu. Już 20 lutego 1919 r. przez aklamację przyjęto tzw. Małą Konstytucję, określającą ustrój państwa w okresie przejściowym. 17 marca 1921 r. Sejm Ustawodawczy uchwalił pierwszą ustawę zasadniczą II RP, która przeszła do historii jako konstytucja marcowa. Sejm Ustawodawczy uchwalił 571 ustaw. Ostatnie, 342. posiedzenie Izby, odbyło się 27 listopada 1922 r. Mimo politycznych podziałów i właściwych demokracji sporów, działająca w okresie walk o granice RP Izba sprawnie ustanowiła ustrojowe podstawy odradzającego się państwa.

Więcej na: https://www.senat.gov.pl/aktualnosci/art,11410,inauguracja-obchodow-100-lecia-sejmu-ustawodawczego.html?fbclid=IwAR3GIjsm-G5y6rereJb-QQbmh-hw356P1VD0SiepvE7WSG-cWjhV7cUkqP4