Projekt uchwały powstały w związku z 80. rocznicą pierwszej deportacji ludności polskiej do Kazachstanu

Projekt uchwały powstały w związku z 80. rocznicą pierwszej deportacji ludności polskiej do Kazachstanu

Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo Senatorowie!

Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą jest głównym autorem projektu uchwały, który powstał w związku z 80. rocznicą pierwszej deportacji ludności polskiej do Kazachstanu. Projekt uchwały został następnie poddany pewnym weryfikacjom w Komisji Ustawodawczej. Zarówno w Komisji Ustawodawczej, jak i wcześniej, w Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą, wersje pierwsza i druga projektu zostały przyjęte jednogłośnie. W związku z tym mam nadzieję, że ten projekt, który za chwilę państwu przeczytam, nie będzie budził tu specjalnych kontrowersji, a po przeczytaniu spróbuję powiedzieć, których miejsc dotyczyła najważniejsza dyskusja.

Otóż treść tej uchwały jest następująca:

W 2016 r. mija 80. rocznica deportowania przez władze Związku Sowieckiego ludności polskiej z terenów przygranicznych Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej do Kazachskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej. W dwóch dużych falach przesiedleń trafiło na azjatyckie stepy ponad 60 tysięcy Polaków. Stanowiło to jeden z elementów terroru rozpętanego przez NKWD głównie w latach trzydziestych XX wieku wobec ludności polskiej na terenach dawnej I Rzeczypospolitej zamieszkującej ówcześnie obszar Związku Sowieckiego.

Planowo wymazana z kart podręczników i dyskursu publicznego tragedia Polaków na całym terytorium Związku Sowieckiego w latach trzydziestych XX wieku powinna stać się trwałym elementem polskiej pamięci zbiorowej, co stanowi zadanie dla wszystkich władz publicznych.

Pomimo tego, że upłynęło już 80 lat od tamtych wydarzeń, to jednak skutki dramatu wielu ofiar deportacji z 1936 r. i ich rodzin żyjących dziś na terenie całego byłego Związku Sowieckiego trwają nadal. Senat Rzeczypospolitej Polskiej wyraża przekonanie, że na państwie polskim spoczywa obowiązek umożliwienia powrotu ludności polskiej do Macierzy.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej oddaje cześć i składa hołd zamordowanym i prześladowanym rodakom.

Uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

Otóż różnica podstawowa między tym projektem, który prawdopodobnie państwo mają przed sobą, i tym, który zyskał akceptację na poziomie Komisji Ustawodawczej, polega przede wszystkim na tym, że w pierwszym zdaniu wyraz „Kazachstan” zmieniono na „Kazachską Socjalistyczną Republikę Sowiecką” tak, żebyśmy, powiedziałbym, nie obciążali odpowiedzialnością za te zbrodnie dzisiejszego państwa Kazachstan, tylko podkreślili tamten moment historyczny.

Najwięcej i najdłużej dyskutowaliśmy na temat zdania, które ostatecznie zostało wykreślone w tym projekcie, który przeszedł przez Komisję Ustawodawczą. Zdanie to brzmiało następująco: „Współcześnie w Kazachstanie żyje ponad 30 tysięcy Polaków”. Uznaliśmy, że lepiej będzie dodać do zdania poprzedniego fragment „żyjących dziś na terenie byłego Związku Sowieckiego”, ponieważ ci, którzy podlegali tym deportacjom, i ich rodziny, a także następcy tychże rodzin, faktycznie znajdują się w wielu miejscach na terenie byłego Związku Sowieckiego. To ograniczenie do wątku kazachskiego byłoby pośrednio jakimś niepotrzebnym wykluczeniem, a takiego wykluczenia, rzecz jasna, nie chcieliśmy w tejże uchwale. Stąd wersja ostateczna brzmi nieco inaczej niż ta, którą państwo mogą przeczytać w druku nr 108.

Jeśli wolno mi coś proponować, to proponowałbym, żeby ta uchwała została podjęta nie w tej wersji, która została uchwalona na poziomie komisji emigracji, ale w wersji uchwalonej na poziomie Komisji Ustawodawczej. Powtarzam: ta komisja po dyskusji przyjęła projekt tej uchwały jednogłośnie.

Źródło: http://www.senat.gov.pl/prace/senat/posiedzenia/przebieg,457,2.html#mVmbqWbKpp6AqZNYlH9fo21pUw
Zdjęcie: http://wpolityce.pl/spoleczenstwo/285540-senat-upamietnil-80-rocznice-deportacji-polakow-do-kazachstanu